ᲤᲠᲝᲘᲓᲘ, ᲘᲣᲜᲒᲘ ᲓᲐ ᲐᲓᲚᲔᲠᲘ
3 ᲮᲔᲓᲕᲐ ᲐᲓᲐᲛᲘᲐᲜᲘᲡ ᲤᲡᲘᲥᲘᲙᲐᲖᲔ, ᲒᲐᲜᲕᲘᲗᲐᲠᲔᲑᲐᲡᲐ ᲓᲐ ᲒᲐᲜᲙᲣᲠᲜᲔᲑᲐᲖᲔ
თანამედროვე ფსიქოთერაპიის საფუძველი სამი უდიდესი მოაზროვნის — ზიგმუნდ ფროიდის, კარლ გუსტავ იუნგის და ალფრედ ადლერის იდეებზე დგას. მათ თითოეულმა სრულიად განსხვავებული გზით სცადეს ადამიანის ფსიქიკის სიღრმეების აღწერა, მაგრამ მიზანი ერთი ჰქონდათ:
რა ამოძრავებს ადამიანს, რა ქმნის ტკივილს და როგორ ხდება განკურნება?
მათი ხედვები დღესაც ძლიერ მოქმედებს ფსიქოთერაპიის სფეროზე:
ფროიდმა შექმნა ფსიქოანალიზი და არაცნობიერის დინამიკის იდეა
იუნგმა გააღრმავა ფსიქიკის სულიერი და სიმბოლური განზომილება
ადლერმა ფოკუსი გადაიტანა ინდივიდის სოციალურ წვლილზე და თვითრეალიზაციაზე
სამივე მათგანი დღესაც არის საფუძველი როგორც ფსიქოდინამიკურ, ისე ჰუმანისტურ, სომატურ და ტრავმათერაპიულ მიმართულებებში.
ᲖᲘᲒᲛᲣᲜᲓ ᲤᲠᲝᲘᲓᲘ – ᲤᲡᲘᲥᲝᲐᲜᲐᲚᲘᲖᲘᲡ ᲒᲔᲜᲘᲝᲡᲘ ᲓᲐ ᲐᲠᲐᲪᲜᲝᲑᲘᲔᲠᲘᲡ ᲐᲦᲛᲝᲩᲔᲜᲐ
ადამიანი იმპულსებსა და შინაგან კონფლიქტებს შორის

ფროიდი იყო პირველი, ვინც ხმამაღლა თქვა, რომ ადამიანი არ არის მხოლოდ ცნობიერი გონება. ჩვენი ქცევის, ემოციების და არჩევანის უდიდესი ნაწილი იმალება იქ, სადაც თვალი ვერ ხედავს — არაცნობიერში.
ᲤᲠᲝᲘᲓᲘᲡ ᲡᲐᲛᲘ ᲫᲘᲠᲘᲗᲐᲓᲘ ᲞᲠᲘᲜᲪᲘᲞᲘ
1. ფსიქიკური აპარატი – Id, Ego, Superego
Id – ინსტინქტები, იმპულსები, პირველადი სურვილები
Ego – რეალობასთან მორგება, აზროვნება
Superego – მორალი, შინაგანი კრიტიკოსი
ფროიდის მიხედვით, თერაპიის მიზანია ეხმაროს ადამიანს იმაში, რომ Ego გახდეს ძლიერი შუამავლის როლი Id-სა და Superego-ს შორის.
2. არაცნობიერი კონფლიქტი
ფროიდის აზრით, ნევროზები ჩნდება მაშინ, როცა სხეული და ფსიქიკა ცდილობს დათრგუნოს დაუშვებელი სურვილები, ემოციები ან მოგონებები.
3. დაცვითი მექანიზმები
როდესაც ემოცია ძალიან მტკივნეულია, ფსიქიკა იყენებს მექანიზმებს —რეპრესიას, პროექციას, უარყოფას, გაყოფას — რათა ტკივილი გადადოს.
ფროიდის თერაპიული მეთოდი: „გადააქციო არაცნობიერი — ცნობიერად“
ფროიდი თვლიდა, რომ განკურნება ხდება მაშინ, როცა კლიენტი იწყებს საკუთარი შიდა კონფლიქტების ცნობიერად დანახვას.
მისი მეთოდი მოიცავდა:
თავისუფალ ასოციაციებს
ოცნებების ანალიზს
ტრანსფერის დაკვირვებას
ფსიქოსექსუალური განვითარების ფაზების შესწავლას
ფროიდის წვლილი დღესაც საფუძველია ყველა ფსიქოდინამიკური თერაპიისთვის.
ᲙᲐᲠᲚ ᲒᲣᲡᲢᲐᲕ ᲘᲣᲜᲒᲘ – ᲐᲜᲐᲚᲘᲢᲘᲙᲣᲠᲘ ᲤᲡᲘᲥᲝᲚᲝᲒᲘᲘᲡ ᲒᲔᲜᲘᲐᲚᲣᲠᲘ ᲨᲔᲛᲥᲛᲜᲔᲚᲘ
სულიერი, არქეტიპული და კოლექტიური განზომილება.

იუნგმა დაიწყო ფროიდთან ერთად, მაგრამ მალე თავისი გზა აირჩია. მისი ხედვები უფრო ფართო, სულიერი და სიმბოლური გახდა.
იუნგის მთავარი იდეაა:
ადამიანის ფსიქიკა თავის თავს არ გამოხატავს მხოლოდ რეალობით — მას აქვს სიმბოლური, არქეტიპული შემადგენელი.
ᲘᲣᲜᲒᲘᲡ ᲫᲘᲠᲘᲗᲐᲓᲘ ᲞᲠᲘᲜᲪᲘᲞᲔᲑᲘ
1. კოლექტიური არაცნობიერი
ეს არის ადამიანის უნივერსალური მეხსიერება — არქეტიპების საცავი.
მისი არქეტიპების მაგალითებია:
ეგო
თვითობა
ჩრდილი
ანიმა / ანიმუსი
ეს სიმბოლოები ჩნდება სიზმრებში, მითებში, ხელოვნებაში, კონფლიქტებში.
2. ინდივიდუაცია – გახდე ის, ვინც ხარ
თერაპიის მიზანი იუნგისთვის არის არა მხოლოდ ტკივილის შემცირება, არამედ საკუთარი თავის სრულყოფილად გამოვლენა.
ინდივიდუაცია ნიშნავს:
საკუთარი ჩრდილის გაცნობას
დაუხარისხებელი ემოციების მიღებას
შინაგანი დაყოფილი ნაწილების ინტეგრირებას
ავთენტურობის აღდგენას
3. ჩრდილი – ჩვენი უარყოფილი მხარე
იუნგის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი იდეაა ჩრდილი — ყველაფერი, რასაც საკუთარ თავში უარვყოფთ და სხვებზე პროექციის სახით ვხედავთ.
იუნგის თერაპიის მეთოდები
სიზმრების ანალიზი
აქტიური იმაგინაცია
სიმბოლური მუშაობა
არქეტიპული შაბლონების ამოცნობა
იუნგმა ფსიქოლოგიას დაუბრუნა სულიერი განზომილება, და ამით შეუქმნა თერაპიას უფრო ღრმა, კოსმიური სიცხადე.
ᲐᲚᲤᲠᲔᲓ ᲐᲓᲚᲔᲠᲘ – ᲘᲜᲓᲘᲕᲘᲓᲣᲐᲚᲣᲠᲘ ᲤᲡᲘᲥᲝᲚᲝᲒᲘᲘᲡ ᲤᲣᲫᲔᲛᲓᲔᲑᲔᲚᲘ
ცხოვრების მიზანი, მნიშვნელობა და ერთიანობის განცდა.

ადლერი თავიდან ფროიდის თანაგუნდელი იყო, თუმცა მალე ეჭვი შეიტანა იმაში, რომ ადამიანის მთავარი მოტივაცია სექსუალური ინსტინქტები ან იმპულსები იყო.
ადლერმა სრულიად ახალი იდეა შემოიტანა:
ადამიანის მთავარი ძრავა არის მნიშვნელობის ძიება და უკმარისობის კომპენსაცია.
ᲐᲓᲚᲔᲠᲘᲡ ᲫᲘᲠᲘᲗᲐᲓᲘ ᲞᲠᲘᲜᲪᲘᲞᲔᲑᲘ
1. არასრულფასოვნების კომპლექსი
ადლერის აზრით, ყველა ადამიანი ბავშვობიდან ატარებს მათ რაიმე „ნაკლს“ — ფიზიურს, ემოციურს ან ფსიქოლოგიურს. ზრდასრულობა არის ამ ნაკლის კომპენსაციის გზა.
2. ცხოვრების მიზანი
ადლერს სჯეროდა, რომ ადამიანი ყოველთვის ქმნის შეუმჩნეველ, მაგრამ ძლიერ სიცოცხლის სტილს, რომელიც განსაზღვრავს მის ქცევებს.
3. სოციალური ინტეგრაცია
ადლერისთვის ჯანმრთელობა ნიშნავს:
თანამეგობრობას
საზოგადოებისადმი წვლილს
პარტნიორულ ურთიერთობას
ცხოვრებისადმი ინტერესს
იგი თვლიდა, რომ ფსიქიკური ტკივილი იზოლაციის შედეგია.
ადლერის თერაპიული მიდგომები:
ცხოვრების სტილის ანალიზი
ოჯახური დინამიკის შეფასება
მიზნების ცნობიერად ჩამოყალიბება
მოტივაციის აღმოჩენა
ადლერმა თერაპიას მეტი სტუქტურიზება, მიზანმიმართულობა და სოციალური პასუხისმგებლობა შესძინა.
ᲤᲠᲝᲘᲓᲘ – ᲘᲣᲜᲒᲘ – ᲐᲓᲚᲔᲠᲘ: ᲒᲐᲜᲡᲮᲕᲐᲕᲔᲑᲔᲑᲘ ᲓᲐ ᲡᲐᲔᲠᲗᲝ ᲤᲔᲡᲕᲔᲑᲘ
რას ხედავს თითოეული მათგანი ადამიანის ფსიქიკაში?

ᲠᲐ ᲐᲔᲠᲗᲘᲐᲜᲔᲑᲡ ᲐᲛ ᲡᲐᲛ ᲒᲔᲜᲘᲝᲡᲡ?
მიუხედავად დიდი განსხვავებებისა, არსებობს მნიშვნელოვანი საერთო თეზები:
1. ყველა მათგანი თანხმდება, რომ ადრეული ბავშვობა განსაზღვრავს ზრდასრულობას.
თუმცა განსხვავდება ის, რას თვლიან ყველაზე გადამწყვეტად:
ფროიდი — ინსტინქტის და ოჯახის კომპლექსები
იუნგი — ბავშვობის არქეტიპული სურათები
ადლერი — აღზრდის სტილი და პიროვნული მიზანი
2. სამივესთვის მნიშვნელოვანია არაცნობიერის როლი.
მათი განსხვავება მხოლოდ იმაშია, თუ როგორ ესმით მისი სტრუქტურა.
3. სამივე ხედავს ადამიანს როგორც განვითარებად არსებას.
ადამიანი არ არის ფიქსირებული — იგი იცვლება, იზრდება, ახლებურად იგებს საკუთარ თავს.
ᲛᲐᲗᲘ ᲒᲐᲕᲚᲔᲜᲐ ᲗᲐᲜᲐᲛᲔᲓᲠᲝᲕᲔ ᲗᲔᲠᲐᲞᲘᲐᲖᲔ
დღეს თითოეული მათგანის სისტემა ცოცხლობს სხვადასხვა მიმართულებით:
ფროიდი – ფსიქოდინამიკური თერაპია, ტრანსფერ-ანალიზი, ფსიქოანალიზი
მისი იდეები საფუძველია ყველა თერაპიისთვის, რომელიც კლიენტის ურთიერთობებსა და შიდა კონფლიქტებს სწავლობს.
იუნგი – არქეტიპული ფსიქოლოგია, გეშტალტი, ტრანსპერსონული მიდგომები
იუნგი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კრეატიულ, სულიერ და სიმბოლურ პრაქტიკებში.
ადლერი – კოგნიტიური, ქოუჩინგი, პოზიტიური ფსიქოლოგია, ოჯახური თერაპია
ადლერი იყო პირველი, ვინც ფსიქოთერაპიაში შემოიტანა სოციალური ჩართულობა, მიზნის შექმნა და თვითრეალიზაცია.
ᲓᲐᲡᲙᲕᲜᲐ - ᲡᲐᲛᲘᲕᲔ ᲛᲘᲓᲒᲝᲛᲐ ᲥᲛᲜᲘᲡ ᲛᲗᲚᲘᲐᲜ ᲡᲣᲠᲐᲗᲡ ᲐᲓᲐᲛᲘᲐᲜᲘᲡ ᲤᲡᲘᲥᲘᲙᲘᲡ ᲨᲔᲡᲐᲮᲔᲑ
ფროიდი გვაჩვენებს შიდა კონფლიქტების ფესვებს.
იუნგი გვიხსნის ჩვენი სულიერი და სიმბოლური სამყაროს კარებს.
ადლერი გვასწავლის პასუხისმგებლობას, მიზნის შექმნასა და ზრდას.
ეს სამი ხედვა დღესაც განაპირობებს თერაპიის უმეტესი მოდელის განვითარებას — სომატურიდან ჰუმანისტურამდე, გეშტალტიდან ტრავმათერაპიამდე.